شده است ( همچنان كه كلمهء « مناسك » بيشتر در امور مربوط به حج به كار رفته است ) . اهل السير نيز كسانى هستند كه با غزوات و نبردهاى آن حضرت آشنا باشند . « 1 » البته كلمهء « مغازى » و « سيره » نزد بسيارى از اخباريان قديم ، به يك معنى و به جاى هم استعمال شده‌اند ، همچنان كه زهرى اين دو لفظ را به جاى هم به كار برده و حاجى خليفه تصريح كرده است كه زهرى كتابى با عنوان مغازى دارد ؛ اما ابن كثير همان تأليف را با عنوان سير نام برده است . « 2 » دو تعبير « عالم به سيره » و « عالم به مغازى » را دربارهء بعضى از دانشمندان اين فن به كار برده‌اند كه از يكى بودن معناى اين دو لفظ حكايت مىكند . « 3 » هر چند بعضى بين اين دو كلمه فرق گذارده‌اند ، چنان كه منظور واقدى از مغازى ، تنها جنگهاى آن حضرت است و مقصود ابن اسحاق از سيره ، كلّ حوادث زندگانى آن حضرت است كه بخشى از آن ، جنگها را شامل مىشود . محتواى « كتاب السير » كه در مجامع روايى آمده ، ذكر روايات و مسائل عملى جنگ ، همچون : رفتار با اسير ، سوزاندن درختان ، نهى از كشتن زنان و كودكان ، دعوت قبل از آغاز جنگ ، تقسيم غنايم و ديگر مسائل مربوط به جنگ است . اين بخش ، گاه به صورت مستقل و در ضمن كتاب الجهاد آمده ؛ چنان كه در سنن ترمذى و سنن دارمى چنين است ، در اين موارد كتاب الجهاد تنها راجع به فضايل و مسائل عقيدتى جنگ بحث مىكند ، و گاه به صورت تركيب با كتاب الجهاد آمده است ؛ چنان كه در صحيح بخارى ، علاوه بر اين كه بخشى با عنوان « المغازى » موجود است ، « كتاب الجهاد و السير » نيز آمده است . در اين مورد ، در كتاب المغازى تنها اخبار مربوط به جنگهاى پيامبر گرد آمده و « كتاب الجهاد و السير » نيز تركيبى است از مطالب مربوط به « كتاب الجهاد » و « كتاب السير » ؛ همچنان كه در صحيح مسلم چنين است . « كتاب الجهاد و السير » علاوه بر اين كه در فضايل جنگ و از شهيد و شهادت بحث مىكند ، به آداب جنگ ، همچون رعايت حقوق اسير ، تقسيم غنايم و ديگر مسائل جنگ نيز مىپردازد . اينك به بابها و بخشهايى كه در مجامع روايى راجع به حوادث زندگى آن حضرت و صحابه اخبارى دارند ، اشاره كنيم :

--> ( 1 ) . تهانوى ، كشاف اصطلاحات الفنون ، مادهء « السير » . ( 2 ) . دورى ، بحث فى نشأة علم التاريخ ، ص 81 . ( 3 ) . مثلا در مورد ابو اسحاق فزارى .